Konsument świadomy swoich praw

Aby sprawnie wybierać produkty i usługi dostępne na rynku, optymalizować koszty i dokonywać trafnych wyborów powinniśmy przede wszystkim znać przepisy, które chronią nasze interesy. Z badania instytutu IPC przeprowadzonego w ubiegłym roku na zlecenie UOKiK wynika, że poziom znajomości prawa systematycznie rośnie. Największy wzrost deklarowanej znajomości praw konsumenckich odnotować można w takich obszarach aktywności, jak: zakupy na wyprzedażach, zakupy w sklepach internetowych, w sprzedaży wysyłkowej czy też w sprzedaży bezpośredniej od akwizytorów. Niestety, deklarowany poziom wiedzy wciąż nie pokrywa się z faktycznym stanem wiedzy, o czym świadczy chociażby niski poziom znajomości prawa do odstąpienia od umowy. Wielu konsumentów błędnie uważa, że podczas zakupu w tradycyjnym sklepie ma prawo do zwrotu pełnowartościowego towaru tylko dlatego, że się rozmyśliła, a sklep ma obowiązek taki zwrot przyjąć. Świadczy to o nieznajomości różnicy praw wynikających z dokonania zakupów w tradycyjnym sklepie a przez Internet. Prawo do zwrotu pełnowartościowego towaru zakupionego w siedzibie sprzedawcy zależy bowiem tylko od jego dobrej woli.

Większości konsumentów nie są obce pojęcia takie jak: gwarancja, reklamacja, zwrot czy odstąpienie od umowy. Jest to jednak często wiedza na poziomie ogólnym, w tym znaczeniu, że konsumenci wiedzą o ich istnieniu, jednak nie znają ich zakresu oraz nie potrafią ich zastosować w konkretnej sytuacji. Nie zawsze zdajemy sobie sprawę, że prawo do złożenia reklamacji mamy przez 24 miesiące od zakupu, jednak nie później niż w terminie 2 miesięcy od wykrycia wady. Poza tym jednym z powodów braku aktywności w dochodzeniu roszczeń jest często przekonanie, że pozycja konsumentów wobec sprzedawców jest słabsza. Tymczasem fakty pokazują, że warto aktywnie korzystać ze swoich praw, ponieważ 91% złożonych przez konsumentów reklamacji, bez względu na kategoriĘ produktową, jest rozpatrywana pozytywnie.

Prawa konstumenta po wejściu w życie nowych przepisów

18 czerwca br. Prezydent podpisał nowelizację ustawy o prawach konsumenta. Nowe prawo jest realizacją dyrektywy, która ma zapewnić wszystkim konsumentom w całej Unii Europejskiej ten sam minimalny poziom ochrony. Zacznie ono obowiązywać pod koniec roku. Półroczne vacatio legis, wprowadzone na wniosek UOKiK, to czas potrzebny przedsiębiorcom, konsumentom oraz organizacjom broniącym słabszych uczestników rynku, by dostosować się do nowych przepisów.

Przyjrzyjmy się najważniejszym zmianom, jakie nas czekają:

– z 10 do 14 dni wydłuży się termin na odstąpienie od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorcy lub na odległość,

– wprowadzony został wymóg uzyskania wyraźnej zgody konsumenta na wszelkie dodatkowe płatności, np. ubezpieczenie przesyłki – dzięki temu dokonywanie zakupów w sieci będzie bezpieczniejsze,

– przy transakcjach powyżej 50 zł przedsiębiorca będzie miał obowiązek informowania konsumenta o możliwości odstąpienia od umowy oraz dostarczenia mu wszystkich danych potrzebnych, by tego dokonać: dane o przedsiębiorcy, formularz odstąpienia – jeżeli tego nie zrobi, konsument będzie mógł odstąpić od umowy w ciągu 12 miesięcy (obecnie sa to 3 miesiące),

– z 6 do 12 miesięcy wydłuży się okres, w którym działa domniemanie, że reklamowany towar był wadliwy już w momencie zakupu – to ważne, ponieważ obecnie praktyka wielu sprzedawców jest taka, że reklamacje złożone po upływie 6 miesięcy są automatycznie odrzucane; po zmianach przez 12 miesięcy w przypadku złożenia reklamacji to sprzedawca będzie musiał udowodnić konsumentowi, że produkt nie był wadliwy,

– kupujący będzie mógł wybrać pomiędzy naprawą reklamowanego produktu, jego wymianą, obniżeniem ceny a odstąpieniem od umowy – uchroni nas to przed sytuacją, w której reklamowany towar jest ciągle w naprawie, a my nie tylko nie możemy z niego korzystać, ale też nie mamy możliwości zakupu innego produktu (co w obecnej sytuacji nierzadko się zdarza, gdyż przedsiębiorca może wielokrotnie naprawiać towar).

Gdzie uzyskać pomoc?

W sytuacji sporu z przedsiębiorcą świadomy konsument wie, gdzie może skorzystać z pomocy. Jest ona dostępna u miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów lub u dotowanych ze środków publicznych organizacji konsumenckich (Federacja Konsumentów, Stowarzyszenie Konsumentów Polskich). Porady udzielane są pod bezpłatnym numerem infolinii konsumenckiej 800 007 707 oraz pod adresem email porady@dlakonsumentow.pl.

Konsumenci mogą wykorzystać również jeden z polubownych sądów konsumenckich przy Wojewódzkich Inspektoratach Inspekcji Handlowej. Wyroki sądu konsumenckiego, a także ugoda przed nim zawarta mają taką samą moc jak wyrok sądów powszechnych, po stwierdzeniu przez ten sąd ich wykonalności. Jednak zgodę na sąd konsumencki muszą wyrazić obie strony.